Politieacademie in priestercomplex

14 December 2010 - door Mascha van Damme
Locatie: 
Arnhemsestraat 348, Apeldoorn
Ontwerper: 
Atelier PRO / Hanratharchitecten

De Politieacademie in Apeldoorn is 26 november 2010 uitgeroepen tot de grote winnaar van de jaarlijkse Apeldoornse architectuurprijs. Het enorme, monumentale complex van de academie is door Atelier Pro vernieuwd en uitgebreid. Oorspronkelijk was het gebouw bedoeld als seminarie van het Aartsbisdom Utrecht. Het seminarie had de functie van een soort kostschool voor jonge mensen die zich tot het priesterschap geroepen voelden. De normale leertijd was zes jaar, waarna de theologische en filosofische studie aan het Groot-Seminarie in Driebergen-Rijsenburg volgde.

Een combinatie van stijlen

Het complex is in de periode 1933-1935 gebouwd naar ontwerp van de architect J.M. van Hardeveld (1891-1953). Van Hardeveld was lange tijd vooral bekend door zijn experimenten met gestandaardiseerde betonbouw rond Brussel, in Rotterdam en in Den Bosch. Zijn latere volkswoningbouw is te vinden in de uitbreidingwijken van Amsterdam. Omstreeks 1920 bekeerde Van Hardeveld zich tot het katholicisme en vond er een omslag in zijn oeuvre plaats: van sociale woningbouw naar kerkelijke bouwkunst. Van Hardeveld heeft vijf kerken, een seminarie en een klooster gebouwd. Van Hardeveld liet zijn moderne opvatting bij kerkelijke opdrachten niet compleet varen, daarom wijkt het in veel opzichten af van de gebruikelijke, streng symmetrische opzet en vertoond het complex invloeden van het Nieuwe Bouwen. Er zijn eigentijdse constructieve details toegepast, zoals kap- en torenspanten van gelast staal en vloeren van gewapend beton. Maar de Delftse School stijl heeft de overhand. De gevels zijn bekleed met baksteen en voorzien van flauw hellende zadeldaken gedekt met pannen, en om een fabriekachtige uitstraling te voorkomen zijn de stalen ramen in het hoofdgebouw voorzien van een omlijsting met terracotta-blokken.

Licht en lucht

In het Bouwkundig Weekblad van 1936 heeft de architect het seminariegebouw uitvoerig toegelicht en geeft hij aan vooral de praktische eisen het zwaarst te hebben laten wegen. Er was ruimte voor 350 tot 400 leerlingen en 24 inwonende leraren.
De vertrekken voor de studenten nemen de voornaamste plaats in. Zij waren ondergebracht in de 140 meter lange, op het zuiden gerichte vleugel. Op de eerste verdieping lagen aan brede gangen de slaapzalen. Aangezien licht en lucht een nadrukkelijke wens waren van de opdrachtgever, zijn de gangen aan één kant gehouden om het contact met de buitenlucht te bevorderen. Op de eerste verdieping zijn om die reden ruime loggia's en op de tweede verdieping ruime terrassen gebouwd. Het gebouw omvatte verder onder meer een aula voor 600 bezoekers, die als toneel- en filmzaal dienst kon doen, en een eigen bakkerij en wasserij. De plaatsing van de toren met de aangrenzende kapel is nogal ongebruikelijk. Deze toren is door Van Hardeveld bedacht als een soort atrium en vormde de overgang tussen het profane en het sacrale gedeelte van het gebouw. Deze toren deed ook dienst als watertoren. Bij het complex hoort een klein zusterklooster, met een eigen kapel. Deze zusters verrichtten een deel van de huishoudelijke taken.

Nieuwe functie

De redactie van het rooms-katholieke Bouwblad had destijds ongezouten kritiek op het ontwerp van Van Hardeveld en het door elkaar gebruiken van stijlen. Toch heeft het complex de kritiek en de tand des tijds doorstaan en een rijksmonumentenstatus gekregen. Het is herbestemd tot politieacademie. Het is nu met zorg gerenoveerd en met nieuwbouw uitgebreid. De nieuwe toevoegingen sluiten aan de bij de solide uitstraling van het bestaande gebouw, maar zijn voorzien een eigentijdse architectuur en uitgevoerd in staal en glas. De hoofdentree is verplaatst naar de achterzijde van het complex en de enorme binnencourt is met paraboolvormige spanten overkapt. Hanratharchitect heeft het inrichtingsplan gemaakt voor de mediatheek en open leercentrum in dit atrium. De nadruk bij de renovatie en herinirchting ligt op ontmoeting met medestudenten en collega’s, ontmoeting met media en uitnodigende voorzieningen voor zelfstudie in verschillende werkvormen. Het omringende, 16 ha. grote terrein is samen met landschapsarchitecten opnieuw ingericht. 

De verbouwing en uitbreiding van de Politieacademie won zowel de vakprijs als de publieksprijs. “De jury heeft niet alleen bewondering voor de constante kwaliteit van het werk van de ontwerpers Atelier Pro en Leon Thier, maar ook voor de inspanningen van het compacte bouwbegeleidingsteam dat dit tien jaar durende project trouw heeft begeleid. Nog meer bewondert de jury echter de keuze die is gemaakt om de ingewikkelde renovatie en uitbreiding van dit oude gebouw ter hand te nemen en niet te kiezen voor nieuwbouw. De historische kwaliteiten van dit voor Apeldoorn belangrijke historische gebouw komen nu, meer dan ooit, tot hun recht.”

Mascha van Damme

 

Fotograaf:
Thea van den Heuvel/DAPh

reacties

reageren

De inhoud van dit veld is privé en zal niet openbaar worden gemaakt.