Interview Handrijking Ruimtelijke Kwaliteit Waal en Nederrijn-Lek

Binnen het programma van 'Ruimte voor de Rivier' vallen projecten als Veessen -Wapenveld, Veur-Lent, Munnikenland en de Stadsblokken Meinerswijk. Deze projecten moeten vóór 2015 uitgevoerd zijn. Een kader om de Ruimtelijke Kwaliteit van deze projecten te wegen was er al: zijn de maatregelen uit het project goed? Is het project op de goede plek gekomen? Wat nog ontbrak was een handreiking voor het ontwerp: hóe doen wij het. Voor de IJssel, maar ook voor de Waal en de Nederrijn/Lek zijn deze handreikingen inmiddels gereed. Een

interview hierover met Jan de Haan (Provincie Gelderland):

 
Wat is de opzet van de Handreiking en waar dient deze voor?
Gekeken is naar de kernkwaliteiten van de rivieren, voor de Waal bijvoorbeeld zijn 10 kernkwaliteiten beschreven, zoals “de dynamische rivier” en “bedrijvigheid”, en is bekeken hoe deze ontwikkeld en versterkt kunnen worden, en welke ontwerpprincipes daarbij passen. We geven niet aan wat we willen, dat valt onder beleid maken. Dat ligt ook nog niet vast. De handreiking is in feite een toolbox hoe je maatregelen kunt nemen bij de rivier, maar ook in het winterbed. Voor vele maatregelen zijn ontwerpschetsen gemaakt. Elke initiatiefnemer die in het gebied wat gaat doen, kan de handreiking hiervoor gebruiken. Er wordt in aangegeven hoe je een gebied toegankelijk maakt en hoe je om gaat met dorpsfronten. De handreiking helpt dus om een plan op een goede manier te realiseren.

 
Wat versta je eigenlijk onder Ruimtelijke Kwaliteit?
Ruimtelijke Kwaliteit gaat over of iets past of niet past, niet of iets mooi is! We willen het niet in de subjectieve sfeer brengen! Passend maken gaat erom of functies bij elkaar passen, staat het ontwerp je aan, en vervolgens komt de vormgevingskant, is het mooi, om de hoek kijken. In die volgorde. Dan hopen wij ook dat velen het mooi gaan vinden.

 
Maar belevingswaarde is toch één van de pijlers van Ruimtelijke Kwaliteit ? Dat gaat er toch ook over of iets mooi is of niet?
Wat ik onder Ruimtelijke Kwaliteit heb aangegeven is het technische verhaal, maar ik heb de handreiking gebruikt voor een Ruimtelijke Kwaliteitsvisie voor Waalweelde. We hebben afgesproken dat Ruimtelijke Kwaliteit de paraplu is voor alle opgaven als recreatie, economie, water en natuur. Per deelgebied is de belevingswaarde aangegeven: wil je een natuurlijke omgeving als belevingswaarde of een landgoeduitstraling? Als je de belevingswaarde goed kunt beschrijven, stuurt die in feite de gebruikswaarde. Neem bij voorbeeld het gebied de Gelderse Poort. Daar willen wij voornamelijk een natuurlijke belevingswaarde waarin recreatie een plaats krijgt. De gebruikswaarde nu koerst op natuur, maar er is ook nog veel industrie. De voorkeur gaat er naar uit dat indien de industriële functie verdwijnt, er wordt omgevormd tot recreatie, immers de gebruikswaarde recreatie past bij de natuur en de belevingswaarde van het gebied. Een ander voorbeeld is de wens om terreinen van oude steenfabrieken geschikt te maken voor woningbouw. In de handreiking kun je aangeven hoe je dit zou willen doen. Neerijnen kenmerkt zich door landgoederen, de belevingswaarde is landgoederen. Woningbouw kán, maar dan als concept van een nieuw landgoed.

 
Maar is een handreiking daar dan bindend voor?
Nee, het is “slechts“ een handreiking. De uiteindelijke keuze wáár je wát doet wordt vastgelegd in beleid en is een politieke keuze. In hoeverre Ruimtelijke Kwaliteit overeind blijft in het krachtenveld van alle deelbelangen is altijd spannend. Ruimtelijke kwaliteit vormt de paraplu, de wateropgave en de natuuropgaven vormen hiervoor de motor. De handreiking geeft aan hoe we alles passend kunnen maken mèt behoud van waardevolle elementen waar we blij mee zijn. Als rigoureuze maatregelen nodig zijn, laten we deze dan wel zo goed mogelijk uitvoeren!

 
Eén van de pijlers van Ruimtelijke Kwaliteit is de toekomstwaarde. We gaan daarbij voor milieukwaliteit en duurzaamheid, maar ook flexibiliteit in de tijd valt hieronder. Alleen inzichten over kwaliteit veranderen soms. We willen nu meanderende rivieren in plaats van allemaal rechtgetrokken waterlopen. Zijn keuzes die de handreiking biedt flexibel in de loop der tijd of zijn ze onherroepelijk?
Sommige ontwikkelingen zijn wel omkeerbaar. Onderzoek naar belevingswaarden wees uit dat mensen niet willen dat uiterwaarden van de rivieren volledig dichtgroeien. De weidsheid en uitgestrektheid van het rivierengebied is belangrijk voor de beleving. Als we de keuze maken voor veel natuur zou alles op den duur dichtgroeien, dit is onomkeerbaar en het nadeel is dat de toegankelijkheid van het terrein minder wordt. Dat vinden ze jammer want veel mensen maken graag een ommetje in de natuur. Daarom wordt voor sommige gebieden een recreatief netwerk aangelegd en zijn ze ook voor sportvissers toegankelijk. Je komt dan tegemoet aan de belevingswaarde van mensen en je combineert op die manier de gebruikswaarden natuur en recreatie.

 
Wie zijn betrokken bij het maken van de handreiking?
Behalve partijen als Rijkswaterstaat, VROM, de provincie Gelderland en Utrecht zijn er landschapsarchitecten bij betrokken. Ook zijn er werksessies geweest met gemeenten, ontgronders en andere initiatiefnemers waarbij de hele aanpak is doorgesproken. Uit ervaring weet ik dat ontgronders de adviezen van het kwaliteitsteam Ontgrondingen wel eens lastig vinden als dit botst met hun belangen, maar ze zien ze wel als positief, we merken dat ze in een vroegtijdig stadium bij ons aankloppen om te voorkomen dat initiatieven worden afgeschoten. Onze gedeputeerde Co Verdaas is daar enthousiast over. De handreiking kan zowel door initiatiefnemers gebruikt worden als intern om adviezen te geven.

 

Jan de Haan denkt dat een handreiking niet door iedereen wordt gezien als het juiste middel om Ruimtelijke Kwaliteit in procesmatige zin te bevorderen. De handreiking vereist begeleiding, je kunt hem niet zo maar over de schutting gooien. Het kan zijn dat een handreiking niet voor iedereen toegankelijk is. Bekeken wordt nog hoe de handreikingen zo effectief mogelijk ingezet kunnen worden.
Hij stelt:“Zonder handreiking verliest het Gelderse rivierengebied zijn identiteit en wordt er in de toekomst niet aantrekkelijker op.”

U wordt uitgenodigd op deze stelling te reageren.

Interviewster: Mona Scherders, team Gebiedsontwikkeling.

 

 

reacties

reageren

De inhoud van dit veld is privé en zal niet openbaar worden gemaakt.