Herbestemmen: Bestuurlijk commitment belangrijker dan geld

Het behoud van beeldbepalende kerken is van groot belang voor gemeenten en haar inwoners, niet alleen voor parochianen. Maar het in stand houden kan alleen met bestuurlijk commitment van meerdere betrokken overheden. In Arnhem heeft de Eusebiusparochie daar met succes mee geëxperimenteerd. En bij bestuurlijk commitment gaat niet om de vraag naar geld, maar om nieuwe oplossingen. De werkwijze staat inmiddels bekend als de
Arnhemse Methode. Een van de inzichten: bij bestuurlijk commitment gaat niet om
de vraag naar geld, maar om nieuwe oplossingen. 

Zowel kerken als overheden wijzen graag naar de scheiding tussen kerk en staat als het gaat om elkaars verantwoordelijkheden, zoals het onderhouden van kerkgebouwen. Maar maatschappelijk zijn overheden en kerken aan elkaar verknoopt. Kijk naar het welzijnswerk van kerken of naar het grote aantal zinzoekers in de samenleving. Maar contact tussen kerk en overheid is er niet echt. Deels heeft dat te maken met de eigen verantwoordelijkheid van kerken. Overheden willen tegelijk waken voor budgettaire betrokkenheid. Wetend dat Arnhem al 60 miljoen euro zoekt voor instandhouding van de Eusebiuskerk, wilde de – van die kerk los staande - RK Eusebiusparochie geen geld vragen.

Maar wel liep de parochie tegen problemen aan. De parochie had vanaf 2003 al snel meerdere kerken klaar voor herbestemming. Maar ambtelijk werden vragen daarover op een laag niveau en gefragmenteerd afgedaan. Toenmalig parochievicevoorzitter Rolf Müller: ‘Tegelijk ontstonden  negatieve maatschappelijke effecten, zoals drugsgebruik in de leegstaande panden wat van de leegstaand een bestuurlijk vraagstuk maakte.’

De kennis van het werk van de kerk nam toe, toen koningin Beatrix een wijkcentrum  met daarin ook een kapel opende. Tegelijk zag het gemeentebestuur de maatschappelijke impact van het pastoraal werk in de samenleving zoals in de wijk Klarendal. Het gevolg van deze ontwikkelingen was dat kerkbestuur en gemeentelijk bestuur elkaar beter leerden kennen.

Relevant vanuit het perspectief van het gemeentebestuur en de provincie  werden:

* De heldere pastorale lijnen en commitment naar de Arnhemse samenleving.

* Een gezonde financiering van de verbouw van het resterende kerkelijk historisch cultureel waardevol vastgoed.

* Het oppakken van de verantwoordelijkheid voor integrale herbestemming van het af te stoten vastgoed vanuit een maatschappelijke transparante verantwoordelijkheid van alle 40.000 parochianen,  ook allemaal burgers, die voor politiek en bestuurlijk Arnhem relevant zijn.

* Niet de vraag naar geld, maar snelheid en daadkracht in het innemen van bestuurlijke standpunten, zodat onzekerheden voor de parochie en de ontwikkelaars verminderden, werd belangrijk.

Vanuit die wederzijdse verantwoordelijkheid werd door Gedeputeerde Staten, de directeur Rijksdienst Cultureel Erfgoed Oost, het college van B&W van Arnhem, Aartsbisdom en parochie bij de afronding van de renovatie van de Onze Lieve Vrouwe kerk in Velp publiek-publiek afgestemd bestuurlijk commitment  uitgesproken. Rolf Müller: ‘Dit betekende snelheid en ambtelijke samenwerking op het gebied van bepaling van standpunten en uitgangspunten, het delen van informatie en het samen optrekken bijvoorbeeld bij twee open monumentendagen. Dit heeft voor parochie en ontwikkelaars zeer veel betekend tijdens de onderhandelingen waardoor nieuwe bestemmingen sneller ontwikkeld en gerealiseerd konden worden. Bestuurlijk draagvlak is namelijk net zo belangrijk als draagvlak bij parochianen.’

Het vorige artikel in deze reeks over de Arnhemse Methode vindt u via deze link.

Redactie artikel: Simon Trommel/Trommel Media Fotografie: Jan van Dalen 

reacties

Het is in ieder geval zo dat de tijden van herbestemming op basis van gemeentelijke subsidie achter ons liggen. Discussies binnen de erfgoedsector tonen aan dat de rol van de overheid veranderd is van regisseur naar een partij die faciliteert. Herbestemming is vooral succesvol wanneer dit een breed gedragen en gefinancierd project is, waarin de gemeente/provincie/rijk ervoor zorgt dat verschillende partijen elkaar kunnen vinden. Betrokkenheid creëert draagvlak en draagvlak vermindert weerstand. Juist door deze nieuwe manier van denken wordt creativiteit in mijn ogen gestimuleerd, ook met het oog op de toekomst wanneer overheden op de lange termijn weer meer te besteden zullen hebben.

Boudewijn Wijnacker, Oprichter en Eigenaar Novio Ruimtelijke Analyses http://www.novioruimtelijkeanalyses.nl

reageren

De inhoud van dit veld is privé en zal niet openbaar worden gemaakt.