Het Dorp

Als je over de Amsterdamseweg in Arnhem rijdt, is de kans groot dat je op een gegeven moment wordt ingehaald door een supersonische invalidenwagen. Waarschijnlijk is het een bewoner van het Dorp. 

Vijftig jaar geleden gaf Mies Bouwman met een grote inzamelingsactie op tv het startschot voor de ontwikkeling van de gehandicaptenwijk. Het Dorp zou een plek worden waar mensen met een beperking zelfstandig kunnen wonen in een gewone omgeving. Dit jubileum werd afgelopen week uitgebreid gevierd. Groepjes managers en relaties in representatieve kantoorkleding liepen af en aan naar de grote witte feesttent aan de rand van Het Dorp. “Wat een mensen,” verzuchte een bewoonster  terwijl ze haar rolstoel tussen de verhoogde groentebedden van de moestuin door manoeuvreerde.

Het Dorp houdt het midden tussen een wederopbouwwijk en een vakantiepark. De bosrijke setting en de kleinschaligheid zorgen voor een kalme en vriendelijke sfeer. Passanten groeten elkaar als in een echt dorp. Het terrein is opvallend reliëfrijk, vooral als je bedenkt dat het speciaal bedoeld is voor mensen die slecht ter been zijn. Hadden ze in de jaren 60 ook al elektrische rolstoelen? De architectuur is modernistisch, met platte daken en horizontale belijning. Er zijn appartementen en knusse rijwoningen met een tuintje. Alleen de verbindingsgangen tussen de woningen lijken op een ziekenhuis, met automatische deuren, een systeemplafond en bakstenen wanden.

Centraal in het dorp ligt de Dorpsbrink met een supermarkt en een brievenbus op rolstoelhoogte. Met een donkerbruine overkapping op slanke pilaren is het een echt jaren ’60 winkelcentrum. Aan een lantarenpaal hangen bewakingscamera’s. Moeten die de bewoners in het gareel houden, of juist beschermen tegen kwaadwillende vreemdelingen? Er loopt een kleine kromme vrouw langs met een grote zwarte hond. Ze heeft hem niet aan de lijn, maar houdt hem strak onder appèl.

Volgend jaar worden alle gebouwen in het Dorp gesloopt en vervangen door nieuwbouw. Er komen dan ook niet-gehandicapten wonen. Op deze manier wordt de integratie en emancipatie van mensen met een beperking weer een stapje verder gebracht. Bovendien is de verkoop van gezinswoningen natuurlijk gunstig voor de exploitatie van het omvangrijke instellingsterrein. In de etalage van de voormalige kapperszaak op de Dorpsbrink staat een maquette van de nieuwbouw. Het bosrijke, kleinschalige karakter blijft behouden, maar de nieuwe huizen krijgen allemaal een puntdak.

reacties

Er zijn in Nederland (en wellicht daarbuiten) al een hoop projecten uitgevoerd in het kader van integratie of omgekeerde integratie. Ik heb zelf aan een zo'n project mee mogen werken. Een observatie die tot nadenken stemt is dat bewoners die niet tot de clientèle van de zorginstelling behoren het vooral een prettig idee vinden dat hun kinderen veilig buiten kunnen spelen. De inrichting van de buitenruimte is afgestemd op de kwetsbare cliënten en daar profiteert iedereen van. De vraag die bij mij opkwam is waarom een dergelijke inrichting dan niet als standaard voor alle buitenruimtes geldt.
Ander punt is dat dergelijke terreinen zich ook bij uitstek leven voor (duurzame) herontwikkeling gebaseerd op het plaatselijke metabolisme. Een kans die tot nu toe en voor zover ik weet nergens is gegrepen.
Waar de zorg ook mee te maken heeft, zijn de hervormingen in de financiering. Bestaande instellingen zijn gerealiseerd in een tijd dat de budgetten van bovenaf en integraal bij de diverse stichtingen terecht kwamen, nu komt het voor een belangrijk deel via PGB's van onderop. Dit levert aanzienlijke risico's op. Ook splitsing in zorg en (economische) activering betekenen dat de komende jaren de instellingen en hun terreinen drastisch veranderen.

reageren

De inhoud van dit veld is privé en zal niet openbaar worden gemaakt.