De brug tussen cultuurhistorie en ruimtelijke ordening

Als één van de eerste gemeenten in Nederland zet Arnhem de stap richting de Ruimtelijke Ordening door een Cultuurhistorische Hoofdstructuur te ontwikkelen. Arnhem is rijk aan cultuurhistorie, maar wat is daarvan nu echt van belang op het niveau van de stad? Het sleutelwoord is focus. Focus aanbrengen in die schat aan waardevolle elementen uit het cultuurhistorische erfgoed.

Koppeling
Cultuurhistorische structuren worden gezien als belangrijke identiteitsdragers van onze steden en landschappen. Cultuurhistorie vormt aanleiding voor het versterken van de ruimtelijke kwaliteit en kan bijdragen aan het versterken van de eigenheid en karakteristiek van de plek. Door deze tendens verandert de rol van cultuurhistorici in de ruimtelijke planvorming; van reactief op objectniveau naar proactief op gebiedsniveau. Naast het beschermen van monumenten en karakteristieke elementen in een stad of dorp, eisen ze een rol in de stedelijke en landelijke planvorming. Zo heeft de afdeling Erfgoed van de gemeente Arnhem een belangrijke stap gezet om de koppeling te maken tussen cultuurhistorie en de ruimtelijke ordening. Arnhem heeft de erfgoedkaart, bestaande uit een verzameling van cultuurhistorisch waardevolle objecten, doorvertaald naar een cultuurhistorische hoofdstructuur. Deze hoofdstructuur is uniek, het vormt een langetermijnvisie voor de belangrijkste cultuurhistorische structuren van Arnhem waar in de toekomst op ingezet gaat worden. Welke structuren willen we versterken, herkenbaar en zichtbaar maken en hoe verbinden we dit aan bestaande en nieuwe gebiedsprojecten? Het is de manier om de gewenste koppeling tot stand te brengen.

Land-id heeft in een snelle slag met kennisdragers de essentie van Arnhem op kaart gezet. Door een gebiedsgerichte aanpak wordt afgeweken van de objectbenadering en de elementen op zich. Op de hoofdstructuurkaart staan de belangrijkste samenhangende ruimtelijke structuren getekend; ensembles die op hoofdlijnen van gemeentelijk belang zijn als dragers van historie en identiteit van de stad, zoals ‘de wandeling van Heuvelink’, en de landgoederen die het Gelders Arcadië vormen. Iedereen kan op deze kaart zien wat cultuurhistorisch essentieel is voor de stad; wat Arnhem, Arnhem heeft gemaakt.

Kansen verzilveren
De focus is aangebracht, maar wat willen we nu met belangrijke structuren zoals de singels met het Arnhemse Blond? Wat hebben we voor ogen met de riviergronden met verdedigingslinies, kleiwinplassen en steenfabrieken? Om dat aan te geven is op een kansenkaart een eerste vertaling naar ambities voor de toekomst weergegeven. De kaart maakt de koppeling tussen de visie op de cultuurhistorische hoofdstructuur en de ruimtelijke ontwikkelingen in de stad. Voorbeelden zijn het dynamische karakter van de riviergronden beleefbaar maken en de agrarische relicten in Arnhem-Zuid koesteren en versterken. De kansenkaart geeft aan waar kansen te verzilveren zijn op het gebied van ruimtelijke ordening, economie, recreatie en toerisme. Het doel is de herkenbaarheid van het karakter en de oorsprong van Arnhem te versterken, zodat de stad aantrekkelijk blijft en de historie beleefbaar is voor haar inwoners, ondernemers en bezoekers.

Met deze kaarten is er een brug geslagen tussen cultuurhistorie en de ruimtelijke ordening. Een belangrijke basis is gelegd voor beleid, maar ook voor het definiëren van uitvoeringsprojecten en uiteindelijk voor bestemmingsplannen. Door focus aan te brengen laat de gemeente Arnhem zien dat cultuurhistorie een inspiratiebron is voor alle toekomstige ruimtelijke ontwikkelingen. Dat het een onderlegger is voor het sturen en realiseren van ruimtelijke kwaliteit, van het niveau van een gebouw tot het niveau van een structuurvisie voor de gehele stad.

De Cultuurhistorische Hoofdstructuur en Kansenkaart Arnhem zijn gemaakt door Jan Bouman, Loes van der Vegt en Ilva Noorda van het bureau land-id, in opdracht van Carolien Loomans van de afdeling Erfgoed, Gemeente Arnhem.
 

reacties

reageren

De inhoud van dit veld is privé en zal niet openbaar worden gemaakt.